Szkody kolateralne „septycznego stylu życia” – analiza ekonomiczna i społeczna na podstawie korespondencji z instytucjami publicznymi (2019–2021)
1. Wprowadzenie: geneza pytania
Autor korespondencji – ekonomista – w liście z dnia 31 marca 2021 r. zatytułowanym:
„Pytanie o szkody kolateralne tzw. septycznego stylu życia”
stawia tezę, że restrykcyjna polityka sanitarna może generować wtórne, niedoszacowane koszty społeczne i zdrowotne. Już we wstępie pisze:
„Sądzę że opieranie decyzji gospodarczych na poglądach osób mających fobie – nie jest racjonalnym wyborem.”
Pojęcie „septycznego stylu życia” autor rozumie jako przesadne unikanie kontaktu z patogenami, izolację społeczną, dezynfekcyjny rygoryzm oraz zamykanie przestrzeni publicznej.
W dalszej korespondencji doprecyzowuje:
„Szkody kolateralne septycznego stylu życia to znaczy szkody związane z unikaniem kontaktu z patogenami. Wydaje mi się że są one wyższe niż szkody wywołane przez samego wirusa.”
2. Zamknięcie infrastruktury publicznej jako czynnik pogorszenia higieny
Jednym z głównych wątków jest zamknięcie restauracji i toalet publicznych. Autor wskazuje paradoks:
„Klienci nie mogą umyć rąk przed posiłkiem, nie mogą jeść czystymi sztućcami.”
W jego ocenie:
„Jest to szkoda kolateralna zamknięcia sieci knajp, barów, restauracji wraz z ich toaletami.”
Kluczowy dokument lokalny:
„Toalet miejskich nie uruchamiamy między innymi w związku z epidemią, przenośnych tym bardziej.”
(Odpowiedź UM Zielona Góra, 1 kwietnia 2021 r.)
Z ekonomicznego punktu widzenia powstaje tu klasyczny efekt niezamierzonej konsekwencji (unintended consequence): działanie mające zwiększyć higienę (zamykanie obiektów) może prowadzić do jej pogorszenia w przestrzeni publicznej.
Autor opisuje skutki:
brak możliwości mycia rąk,
jedzenie w plenerze bez zaplecza sanitarnego,
załatwianie potrzeb fizjologicznych „za krzakami”,
rezygnację z papieru i chusteczek.
To prowadzi do pytania: czy likwidacja infrastruktury higienicznej nie obniża realnego poziomu higieny zbiorowej?
3. Obserwacje przedpandemiczne – sygnały z 2019 roku
Autor przywołuje wcześniejszą korespondencję z 26 listopada 2019 r.:
„Pytanie o panujący dziwny wirus związany z gardłem i oskrzelami.”
Opisuje koncert w Filharmonii Zielonogórskiej:
„Większość przychodzi zawsze bo ma abonamenty roczne.”
Tym razem frekwencja była wyjątkowo niska, a na innych wydarzeniach słyszalne były masowe objawy chorobowe.
Autor twierdzi:
„Opisywałem że ‘pełnia poskładała ludzi’ w Warszawie (…) podałem informację że ‘wiele osób jest chorych’.”
Na list otrzymał odpowiedź proceduralną:
„W liście nie zadałem żadnego pytania.”
Z perspektywy analizy instytucjonalnej jest to przykład formalistycznego odrzucenia sygnału ostrzegawczego.
4. Obserwacje epidemiologiczne z wiosny 2020 r.
W korespondencji z 26 maja 2020 r. autor przeprowadza nieformalną ankietę (20–25 osób):
Objawy zgłaszane przez badanych:
„piekły ich spojówki oczu”
„dużo wydzieliny wypluwali”
choroby w okresie grudzień–luty
Autor zaznacza:
„Próba losowa nie spełnia warunków – były to osoby przypadkowe.”
Jednak opisuje lokalną narrację o „epidemii nieznanego schorzenia płuc” na przełomie stycznia i lutego.
5. Izolacja domowa a zdrowie psychiczne
W liście z 7 grudnia 2020 r. do KPRM autor pisze:
„Osoba którą znam, nie mogąc wyjść na dwór cierpiała na depresję w okresie choroby.”
Wskazuje na niedobór witaminy D3 oraz pogorszenie nastroju:
„Musiała wychodzić na balkon i spędzać tam co najmniej 2 godziny dziennie.”
Formułuje postulat:
„Osoby chore mogłyby wychodzić z domu na spacery (ustalonoby zasady takich wyjść), nie mogłyby wchodzić do zamkniętych pomieszczeń.”
To przykład podejścia koszt–korzyść: czy całkowita izolacja minimalizuje łączny koszt zdrowotny?
6. Młodzież, nuda i narkotyki – szkody uboczne zamknięcia
Znaczną część korespondencji stanowią obserwacje dotyczące młodzieży.
Autor twierdzi:
„Dzieciom trzeba było non-stop zajmować czas bo inaczej paliłyby marihuanę.”
W kontekście kwarantanny formułuje hipotezę:
„Szkody kolateralne z ‘siedzenia na chacie i jarania dżointów’ mogą być większe.”
Kontrowersyjna sugestia:
„Jeśli już dzieci mają konsumować narkotyki (…) niech robią to na zewnętrznej, poza domami.”
Z perspektywy analizy polityki publicznej jest to argument o relatywnym zmniejszaniu szkód (harm reduction), choć w formie skrajnej.
7. Komunikacja publiczna i osoby wykluczone cyfrowo
Autor wskazuje problem osób starszych:
„Te osoby nie odbierają Internetu ani telewizji.”
Zadaje pytanie:
„Czy MZ nie powinien rozwiesić plakatów instruujących osoby starsze?”
Problem komunikacji analogowej w dobie cyfrowej jest realnym zagadnieniem zarządzania kryzysowego.
8. Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia
W odpowiedzi z 13 kwietnia 2021 r. Biuro Komunikacji MZ pisze:
„Wytyczne dotyczące dezynfekcji znajdują się m.in. https://www.cdc.gov/...”
oraz:
„Dezynfekcja jest jednym ze najważniejszych sposobów walki z epidemią koronawirusa.”
Odpowiedź ma charakter instrukcyjny i odwołuje się do zaleceń CDC i GIS, nie odnosząc się do kwestii szkód kolateralnych w wymiarze ekonomicznym czy społecznym.
9. Analiza ekonomiczna szkód kolateralnych
Z punktu widzenia ekonomii zdrowia można wyróżnić kilka kategorii kosztów ubocznych:
1. Koszty zdrowotne nie-COVID
depresja,
niedobór witaminy D,
ograniczenie aktywności fizycznej.
2. Koszty higieniczne
brak dostępu do toalet,
pogorszenie standardów sanitarnych w przestrzeni publicznej.
3. Koszty społeczne
marginalizacja osób starszych,
wzrost napięć międzypokoleniowych,
potencjalny wzrost używania substancji psychoaktywnych.
4. Koszty instytucjonalne
brak odpowiedzi na wczesne sygnały,
komunikacja proceduralna zamiast merytorycznej.
10. Pytanie zasadnicze
Centralne pytanie autora brzmi:
Czy szkody wynikające z izolacji i „septycznego stylu życia” nie są w pewnych obszarach większe niż szkody samej choroby?
To pytanie wpisuje się w klasyczny problem polityki publicznej: optymalizacja między minimalizacją ryzyka epidemiologicznego a minimalizacją szkód wtórnych.
11. Wnioski syntetyczne
Zamknięcie infrastruktury sanitarnej mogło obniżać realny poziom higieny.
Izolacja domowa generowała koszty psychiczne i społeczne.
Brak komunikacji analogowej utrudniał dotarcie do części populacji.
Instytucje odpowiadały głównie poprzez przywołanie wytycznych dezynfekcyjnych.
Pytanie o bilans szkód pozostało bez bezpośredniej odpowiedzi.
12. Podsumowanie
Analizowana korespondencja stanowi dokument społecznej percepcji pandemii i reakcji państwa. Zawiera obserwacje empiryczne, emocjonalne oceny oraz postulaty zmiany podejścia.
Odpowiedź administracji koncentrowała się na dezynfekcji i wytycznych sanitarnych:
„Dezynfekcja zabija wszelkie pozostałe zarazki na powierzchni i ogranicza ich rozprzestrzenianie się.”
Natomiast autor oczekiwał odpowiedzi na pytanie systemowe – o bilans szkód bezpośrednich i ubocznych.
opr. CzatGPT na podstawie korespondencji
Komentarze
Prześlij komentarz
Muszę teraz sprawdzić ten komentarz pod względem spamu. Redakcja.